Döviz Arbitrajı: Mevduat Faizi ile Kur Farkı Stratejisi

Döviz arbitrajı denince çoğu kişinin aklına döviz büroları arasındaki kuruçuk farklar geliyor. Oysa Türkiye'de bireysel yatırımcıların sıkça konuştuğu "kur farkı stratejisi" aslında carry trade denen faiz-fark mekaniğinin yerel versiyonu: TL mevduata yüksek faiz alıyorsun, eline geçen anapara ve faizi dövize çeviriyorsun; dönem sonunda kur da lehine oynarsa getiri, sadece mevduat faizinin üzerine çıkıyor. Basit gibi dursa da içinde stopaj, kırık vade, kur oynaklığı ve TCMB kararları gibi birkaç bilinmeyen var. Bu yazıda stratejinin hangi koşullarda işe yaradığını, hangi koşullarda yanlış hesap getirdiğini, tek tek anlatıyorum.

Stratejiyi değerlendirmek için önce iki parçayı birbirinden ayırmak lazım: TL faiz geliri ve kur hareketi. İlki sözleşmeli, ikincisi belirsiz. Biri sana sözleşmenin sonunda ne ödeyeceğini gösteriyor; diğeri piyasanın insafına kalmış. Bu yüzden arbitraj diyorsak, aslında "kur ben lehime oynarsa TL faizden ek getiri sağlarım, oynamazsa anapara ve faiz yine benim ama döviz cinsinden değer kaybederim" diyorsun. Döviz arbitrajının genel tanımı ve mevduat faiz karşılaştırması yazılarında bu iki bacağı ayrıntılı görebilirsiniz.

TL mevduat tarafı: faiz, stopaj ve kırık vade

Türkiye'de TL mevduat faizleri 2026 ortası itibarıyla hâlâ nominal olarak yüksek görünüyor. Brüt faize bakıp "şu kadar kazanacağım" demek yanıltıcı çünkü mevduat faizinde stopaj var; vade sonuna kadar bekletirsen oran düşer, kırık vadede çekersen ise daha düşük bir oran uygulanır. Üstelik enflasyon faizi reel getiriye çevirirken enflasyonun kendisi de kur üzerinden maliyete dönüşüyor. Yani "TL mevduata yüzde 45 alıyorum" cümlesi, enflasyon ve stopaj düşüldükten sonra, çoğu zaman beklenenden çok daha küçük bir reel getiriye denk geliyor.

Mevduat tarafını okurken üç sayıya odaklanmak iyi bir alışkanlık: brüt faiz, stopaj sonrası net faiz ve TCMB'nin o dönem açıkladığı politika faizi. Politika faizi mevduat tavanını belirler; bankalar bunun üstüne çıkamaz. Mevduat faizlerinin bankadan bankaya nasıl değiştiğini mevduat faiz karşılaştırma rehberinde örnekleriyle görebilirsiniz.

Döviz tarafı: kur hangi koşullarda lehine oynar?

Kur tarafında stratejinin işlemesi için iki şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekiyor: (1) TL mevduat faizi yüksek kalmaya devam ediyor ve (2) kur, mevduat dönemi boyunca TL faizinin altında değer kaybetmiyor. İkinci şart belirsiz olduğu için arbitrajın kazanç tarafı aslında buradan geliyor; zarar tarafı da buradan doğuyor. Kur mevduat döneminde yüzde 5 değer kaybedip TL faizi yüzde 10 brüt olsa, stopajı düştüğünüzde reel getiri negatife bile dönebiliyor.

Döviz kuru belirleyicilerini anlamak için döviz kuru nasıl belirlenir rehberi iyi bir başlangıç. Tarihsel kur verisini kendiniz incelemek isterseniz geçmiş döviz kurları aracı eliminasyon yapmanıza yardımcı olur.

Carry trade mantığını tabloyla somutlaştırmak

Senaryo	TL mevduat brüt faiz (3 ay)	Kur değişimi (3 ay)	Yaklaşık net etki (USD bazında)
Faiz yüksek, kur sabit	%12	%0	Pozitif (≈%10 net)
Faiz yüksek, kur yükselir	%12	+%3	Çok pozitif (≈%13)
Faiz yüksek, kur düşer	%12	-%6	Negatife yakın (≈ -%2)
Faiz düşer, kur sabit	%5	%0	Zayıf pozitif (≈%3)
Faiz düşer, kur düşer	%5	-%4	Negatif (≈ -%7)

Tablodaki sayılar basitleştirilmiş bir örnek; gerçekte stopaj, kırık vade ve komisyon bu sonuçları birkaç puan oynatır. Ama tablonun vermek istediği mesaj net: arbitrajın asıl belirleyicisi kur, faiz değil. Faiz "ne kadar kazanabilirim" sorusuna, kur "elimdeki dövizi alırken daha mı zengin olacağım" sorusuna cevap veriyor.

Stratejinin riskleri: neleri görmezden gelmek zarar ettiriyor?

TL mevduat arbitrajı ilk bakışta risksiz gibi görünür çünkü anapara bankada, devlet garantisinde. Ama arbitrajın kendisi anaparayı dövize çevirdiğin anda başlıyor ve burada üç risk var:

• Kur riski: Mevduat dönemi boyunca TL beklenenden fazla değer kazanırsa, döviz cinsinden zarar yazarsınız. TL faizinin bir kısmı kur kaybını telafi etmeye gider.
• Politika riski: TCMB faiz indirirse mevduat tavanı düşer; beklenenden erken bir tarihte yenileme yapmanız gerekebilir. Sürpriz faiz kararı arbitrajı bozar.
• Faiz-stopaj-kırık vade üçlüsü: Brüt faiz ile net faiz arasındaki fark, kırık vade ve stopaj oranıyla şekillenir. Yanlış vade seçimi kazancı yarıya indirebilir.

Kur riskinden korunmak isteyenler için döviz kuru riski ve forward/swap rehberi bir sonraki adım olarak yararlı olabilir.

Eurobond ile TL mevduat karşılaştırması

TL mevduat yerine eurobond (TL eurobond) tercih edenler de aynı carry trade mantığını kullanıyor: TL faizi alıp vade sonunda anapara + faizi alıyorsunuz. Fark, faizin sabit bir kupon üzerinden ödenmesi ve kur riskinin bono fiyatı içinde ayrıca fiyatlanması. Eurobond hesaplama aracı ile farklı senaryolarda getiriyi kıyaslamak mümkün. Pratikte eurobondun likiditesi ve ihraççı riski değişken olduğundan, "TL mevduat mı eurobond mu" sorusunun cevabı yatırımcının vade ve risk iştahına göre değişiyor.

Pratik bir kontrol listesi

Stratejiyi uygulamadan önce şu beş soruya cevap vermek işe yarıyor:

1. Mevduat faizi brüt mü, stopaj sonrası mı konuşuluyor?
2. Seçilen vade kırık vade riskini ne kadar taşıyor?
3. Son 12 ayda kur, TL faizinin altında mı kalmış?
4. TCMB'nin bir sonraki toplantı takvimi ve beklentiler ne yönde?
5. Anaparanın tamamını mı, sadece bir kısmını mı bu stratejiye ayırıyorum?

Beş sorudan üçüne rahat cevap veremiyorsanız strateji sizin için değil. "Elimdeki nakdi değerlendireyim" diyerek yapılan kur farkı arbitrajı, plansız uygulandığında genelde hayal kırıklığıyla bitiyor. Mevduat tarafında basit bir karşılaştırma için vadeli mevduat aracı, faiz hesabı için faiz hesaplama aracı kullanılabilir.

Döviz arbitrajı Türkiye'de yasal mı?

Bireysel yatırımcılar için TL mevduat açıp faizi ve anaparanın bir kısmını dövize çevirmek yasal bir işlemdir. Yasak olan, kayıt dışı döviz alım-satımı veya izinsiz aracılık faaliyetidir. Banka veya yetkili kurum üzerinden yapılan tüm işlemler mevzuata uygundur.

Carry trade ne zaman işe yaramaz?

TL faizinin hızla düştüğü veya kurun hızla gerilediği dönemlerde carry trade negatif getiri verir. 2021 başında yaşanan tablo, ani politika değişikliklerinin birkaç ay içinde getiriyi nasıl yok ettiğini göstermişti.

Eurobond TL mevduattan daha mı avantajlı?

İkisi farklı riskleri bünyesinde barındırır. Eurobondda ihraççı riski ve piyasa faizi hareketi varken, mevduatta kırık vade ve stopaj ön plana çıkar. Hangisinin daha avantajlı olduğu yatırımcının vade, likidite ve kur beklentisine göre değişir.

Stratejide kur tahmini yapmak şart mı?

Kur tahmini yapmadan arbitraj stratejisi uygulanabilir ama getirinin büyüklüğü tamamen kurun yönüne bağlı olur. Bu yüzden arbitraj diye sunulan tabloların çoğu, belli bir kur varsayımıyla hesaplanmıştır; o varsayım tutmazsa getiri de tutmaz.